Stadsontwikkeling en wonen

Met het actieve grondbeleid realiseert de gemeente Den Haag concrete gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan meer betaalbare woningen, betere voorzieningen en een aantrekkelijke openbare ruimte. In gebieden zoals het CID, Zuidwest en de Binckhorst worden de komende jaren duizenden woningen toegevoegd en bestaande wijken vernieuwd. Dit leidt tot meer woonruimte voor verschillende doelgroepen, versterking van de lokale economie en een verbetering van de leefkwaliteit in de stad. Door actief grondposities te ontwikkelen houdt de gemeente regie op kwaliteit, tempo en betaalbaarheid. Het beoogde resultaat is een inclusieve en toekomstbestendige stad waarin wonen, werken en voorzieningen beter samenkomen.

De gemeente werkt aan 25 grondexploitaties in lijn met de meerjarenprognose Grondexploitaties 2026 (RIS325375 )/ de Actieagenda Woningbouw 2025-2027 (RIS321746 ). Hierover wordt gerapporteerd in de voortgangsrapportage Woningbouwprogrammering en -productie 2025 (RIS324763 ). In 2027:

• Wordt in het CID onder andere gewerkt aan de inrichting van de openbare ruimte rond de woontorens op het Koningin Julianaplein. Daarnaast wordt op de locatie aan de Juliana van Stolberglaan 1 gewerkt aan kantoren, waaronder het nieuwe ANWB-kantoor dat in 2027 in gebruik genomen wordt. Binnen het Spuikwartier werkt de gemeente aan de afronding van de gebiedsontwikkeling met de bouwkavel ter plaatse van het voormalige Lucent Danstheater;
• Start de gemeente in Zuidwest onder andere met de nieuwbouw van projecten in De Dreven, Ruimzicht, Zichten en Gaarden, als onderdeel van de vernieuwing met in totaal 3.115 nieuwe woningen, 136 renovaties en circa 11.000 m² bedrijfsruimte en voorzieningen. Ook krijgt de gemeente naar verwachting juridische duidelijkheid over het project Assumburgweg (circa 548 woningen en 4.500 m² commerciële functies), waarna zij overgaat tot gronduitgifte en wordt gestart met de transformatie van Twickelstraat-Zijpendalstraat;
• Sluit de gemeente in de Binckhorst de grondexploitaties af van onder andere het Eenheidsbureau Politie en One Milky Way, na oplevering in 2026 en werkt de gemeente verder aan de gebiedsontwikkeling Trekvlietzone, waar meerdere bouwprojecten en de inrichting van de openbare ruimte tot en met 2034 doorlopen. Samen met onderwijsinstellingen werkt de gemeente aan de realisatie van een kindcentrum voor 0-18 jaar op kavel 3A, waar KC de Binck en het John Dewey College zich vestigen;
• Start in de Bestaande Stad onder andere de gemeente met de herontwikkeling van winkelcentrum Duinzigt/Willem Royaardsplein. Tevens besteedt de gemeente in Laak kavel E van de Petroleumhaven aan en doorloopt zij de gunningsfase, terwijl de bouw op andere kavels nog doorloopt. In 2027 richt de gemeente in Leidschenveen-Ypenburg de Henri Faasdreef in voor de verplaatsing van woonwagenbewoners en start zij met de bouw van de tramremise op de GAVI-kavel 1a. De gemeente levert circa 120 woningen op in Vroondaal-Zuid IIA en start zij met de bouw van de laatste 34 woningen (totaal circa 2.150 woningen) en werkt aan de planuitwerking en voorbereiding van woningbouwlocaties. Op de locatie Sportlaan 600 starten we zo snel mogelijk met een permanente herontwikkeling, van onder andere seniorenwoningen;
• In 2027 werkt de gemeente in Scheveningen aan de voortgang van project Norfolk met 100 appartementen en 1.515 m² bedrijfsruimte, en start zij met meerdere deelprojecten aan het Noordelijk Havenhoofd.

Lasten 57,9 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 5,2 mln.;
• grond: € 19,4 mln.;
• duurzame goederen: € 28 mln.;
• ingeleend Personeel: € 0,6 mln.;
• overige goederen en diensten: € 0,2 mln.;
• mutatie voorzieningen: € 3,3 mln.;
• toegerekende reële en bespaarde rente: € 0,2 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 1,2 mln.

Baten 55,3 mln. :

• grond: € 14,4 mln.;
• inkomensoverdrachten - Rijk: € 7,5 mln.;
• mutaties reserves: € 0,1 mln.;
• overige verrekeningen: € 33,3 mln.

De totale lasten bedragen voor 2027 ca. € 57,9 mln. en de baten ruim € 55,3 mln. In de Meerjarenprognose Grondexploitaties is de meerjarenprognose van de grondexploitaties toegelicht. De lasten voor de jaarschijf 2027 bedragen per gebied:

• CID: € 10 mln.;
• bestaande stad: € 16,1 mln.;
• zuid West: € 27,2 mln.;
• Binckhorst: € 2 mln.;
• algemeen: € 2,6 mln.

Het faciliterend grondbeleid van de gemeente Den Haag is erop gericht om ruimtelijke en sectorale ambities te realiseren via locatie- en gebiedsontwikkeling. De nadruk ligt hierbij op samenwerking met marktpartijen en het ondersteunen van particuliere initiatieven. Met dit beleid wil de gemeente bijdragen aan een inclusieve stad, met voldoende betaalbare woningen en een hoogwaardige openbare ruimte. Daarnaast is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt: Den Haag streeft ernaar om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Meer informatie over het grondbeleid is te vinden in de Nota Grondbeleid 2024 (RIS319970 ).

De gemeente voert een faciliterend grondbeleid in lijn met de Nota Grondbeleid 2024 (RIS319970 ). Dat doet de gemeente door plannen af te stemmen met projectontwikkelaars en investeerders. De gemeente zorgt voor ruimtelijk beleid en door het afhandelen van bouwvergunningen.  Daarnaast stelt de gemeente eisen aan ontwikkelaars op het gebied van een percentage betaalbare woningen in nieuwbouwprojecten en aan energiezuinige bouw en groene daken. Hierbij betrekt de gemeente bewoners bij de ontwikkeling van hun woonomgeving, via inspraakavonden, burgerpanels en co-creatie. Tot slot biedt de gemeente ruimte aan innovatieve woonconcepten zoals wooncoöperaties en wooncorporaties.

Dit doet de gemeente door in 2027:

• In het CID te werken aan realisatie van 1.175 woningen en 490 m² commerciële ruimte bij het project Waldorp Four (verwachte oplevering in 2028) en aan de verdere ontwikkeling van The Grace, met 1.304 woningen en 2.000 m² commerciële ruimte. Ook vervolgt de gemeente de herontwikkeling van het voormalige ministerie van Sociale Zaken (SoZa) met circa 1.200 woningen en aanvullende kantoor- en commerciële functies, inclusief het afronden van de planvorming en openbare ruimte. In het Beatrixkwartier werkt de gemeente aan kantoorontwikkeling op de Juliana van Stolberglaan 1 en de Monarch IV en de planvorming voor woningbouw aan de Prinses Beatrixlaan 400;
• In Zuidwest onder andere te werken aan een aantal projecten, waaronder de voortgang van De Venen, waar de renovatie van de eerste blokken in Mosveen wordt uitgevoerd en de bouw van 48 woningen start binnen een gebiedsontwikkeling van circa 1.340 woningen. Ook start de gemeente in 2027 met de bouw van De Ley (330 appartementen en circa 2.100 m² commerciële ruimte) en met circa 63 sociale huurwoningen aan de Steenwijklaan 40, waarvan 25 studio’s voor uitstroom uit de maatschappelijke opvang. Daarnaast werkt de gemeente aan de realisatie van een supermarkt, maatschappelijke voorzieningen en acht zorgappartementen voor jongeren aan de Apeldoornselaan/Dierenselaan. Tot slot rondt de gemeente het voorlopig ontwerp voor de openbare ruimte bij MeLeCo (circa 260 woningen en een mobiliteitshub) af en betrekt zij de omgeving via participatie;
• In de Binckhorst te werken aan de afronding van woningbouwprojecten The Blox, Linck, De Bincker en BoogieWood en te starten aan de bouw van nieuwe projecten zoals Orion, de Nieuwe Hallen en Sirius. In 2027 faciliteert de gemeente de realisatie van projecten zonder woonfunctie, waaronder het roeicentrum, Universe en Haagse Veste en start de gemeente samen met private partijen de planontwikkeling voor gebiedspaspoorten zoals Op de Centrale, Binckhorstlaan 151 en het Polluxkwartier (met zwembad en sporthal), parallel aan de wijziging van het omgevingsplan. Waar mogelijk versnelt de gemeente de verdere doorontwikkeling van de Binckhorst, door overleg te starten over de tweede fase gebiedspaspoorten zoals Junopark en BinckCityPark 2;
• In de Bestaande Stad te werken aan een aantal concrete projecten verspreid over meerdere stadsdelen. Zo werkt de gemeente aan de bouw van circa 425 woningen in Laak, verdeeld over woontorens aan de Neherkade en Slachthuislaan, en met 250 woningen in het project Madeliefveld en de plas van Reef in Leidschenveen-Ypenburg. In Haagse Hout werkt de gemeente aan de uitvoering van de herontwikkeling van winkelcentrum Mariahoeve met toevoeging van 400 woningen en aan de sloop en nieuwbouw van circa 100 woningen op de voormalige KPN-locatie aan de Koningin Sophiestraat. De komende periode wordt extra aandacht besteed aan de gebiedsontwikkeling Mariahoeve, waar het Ambitiedocument Mariahoeve de basis vormt. Daarnaast wil de gemeente een leidende rol als internationale cyberhoofdstad via de verdere uitbouw van o.m. een cybersecurity cluster aan het Aegonplein. In de komende periode wordt gestart met de gebiedsontwikkeling van de Internationale Zone. We zoeken extra ruimte voor wonen, werken en bereikbaarheid. We borgen de positie en doorontwikkeling van het World Forum en hebben oog voor de groene ligging. Ook werkt de gemeente in Loosduinen aan projecten zoals Oude Haagweg (352 woningen) en de herontwikkeling van het Atlantic Hotel in Kijkduin met 145 woningen en 159 hotelkamers. Daarnaast werkt de gemeente in Scheveningen aan de start van de bouw van circa 100 zorgwoningen aan de Rusthoekstraat, en aan totaal circa 140woningen aan de Badhuisweg en de Kerklaan.

Lasten € 5,2 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 2,2 mln.;
• ingeleend Personeel: € 0,3 mln.;
• overige goederen en diensten: € 2,9 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € -0,2 mln.

Baten € 3,1 mln.

• overige goederen en diensten: € 3,1 mln.

Voor faciliterend grondbeleid is in 2027 € 5,2 mln. aan lasten begroot, waar tegenover € 3,1 mln. baten staan. De kosten die de gemeente maakt voor initiatieven die niet binnen het geldende bestemmingsplan vallen, worden verhaald via een anterieure overeenkomst of een exploitatieplan. Gemeentelijke kosten bij initiatieven die wel binnen de planologische kaders of het bestemmingsplan passen, worden via leges verhaald.

Met de activiteit stadsvernieuwing wil de gemeente Den Haag de leefomstandigheden van alle inwoners verbeteren, zodat ze zich kunnen ontplooien en deel kunnen nemen aan de samenleving. In 2040 wonen in Den Haag naar verwachting ongeveer 630.000 mensen, hetgeen 80.000 meer Hagenaars is dan in 2020.

De geplande groei vindt voornamelijk plaats binnen de bestaande stadsgrenzen, met focus op drie ontwikkellocaties: het Central Innovation District (CID), Zuidwest en de Binckhorst. Met deze drie ontwikkellocaties kan voor de komende 20 jaar vanuit een samenhangende visie op wonen, leven, werken, groen, natuur, recreëren, gewerkt worden aan een toekomstbestendige stad. Daarnaast vinden op diverse andere locaties ontwikkelingen plaats (Bestaande Stad).

Tot 2050 worden de projecten in de gebiedsontwikkelingen CID, Binckhorst en Zuidwest voortgezet. Het CID wordt een hoog stedelijk centrumgebied met de volgende programmatische ambitie: 25.000 extra banen; 20.500 woningen en 640.000 m² kantoorruimte. Specifiek voor de Binckhorst hebben we het over het toevoegen van 8.000 woningen met bijbehorende (maatschappelijke) voorzieningen en bedrijfsruimten. Randvoorwaardelijk daarvoor zijn de realisatie van de HOV Vlietlijn, het Waterfrontpark en verplaatsing en transformatie van het afvalcluster. In Zuidwest wordt gewerkt aan een sterk, aantrekkelijk en veerkrachtig deel van de stad. Er komen circa 10.000 nieuwe woningen, 6.500 woningen worden gesloopt en herbouwd, en 8.500 woningen worden gerenoveerd.

Hieraan gelieerd wil de gemeente de Omgevingsvisie Den Haag 2050 verder concretiseren en monitoren, zodat duidelijk is hoe de stad zich ontwikkelt richting een groene metropool aan zee. Dit doet de gemeente door gebiedsvisies per stadsdeel op te stellen en de voortgang inzichtelijk te maken via een monitor. De omgevingsvisie blijft een levend document met blijvende betrokkenheid van inwoners en partners.
Daarnaast wil de gemeente de ruimtelijke kwaliteit versterken door duidelijke kwaliteitskaders, deskundige advisering en actuele richtlijnen voor ontwerp en bouw. Hiermee wordt gewerkt aan een aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving.

De gemeente maakt plannen voor het verbeteren van de fysieke leefomgeving in lijn met de omgevingsvisie Den Haag 2050 (RIS322469 ). De gemeente stelt hiervoor Ontwikkelvisies, Beeldkwaliteitsplannen, Ontwikkelstrategieën en Buitenruimteplannen op. Daarnaast handelt de gemeente aanvragen voor omgevingsvergunningen af en adviseert de gemeente ontwikkelaars over de toepassing van beleid in projecten.

Dit doet de gemeente door in 2027:

• te werken in het CID aan de verdere uitwerking en realisatie van gebiedsontwikkelingen in meerdere deelgebieden. Zo werkt de gemeente in Laakhavens Hollands Spoor de bouwplannen verder uit na het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst, en wordt het voorlopig ontwerp gemaakt voor de herinrichting van de openbare ruimte in het Campuskwartier en de Spoorzone HS, inclusief het autoluw maken van de Waldorpstraat-Oost. Ook stelt de gemeente de ontwikkelstrategie voor het deelgebied Den Haag Centraal vast, inclusief de voorkeursvariant voor de Schedeldoekshaven. Tevens wordt er de komende periode extra aandacht besteed aan de projecten Geleenstraat en Bellevue. Daarnaast werkt de gemeente in Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West aan de verdere uitwerking van de ontwikkelstrategie en het buitenruimteplan, en zet zij participatie voort. Tot slot werkt de gemeente aan de verdere uitwerking en participatie van de ontwikkelvisie voor de Laan van NOI;
• in Zuidwest 36 flexwoonunits te plaatsen aan de Genemuidenstraat en het terrein bouwrijp te maken (oplevering in 2027). Daarnaast stelt de gemeente in 2027 het gebiedsprogramma voor Morgenstond en de Uithof vast en start zij de planvorming voor nieuwe projecten, terwijl voor Moerwijk verder wordt gewerkt aan een samenhangend gebiedsprogramma. Verder rondt de gemeente de schetsontwerpfase af voor de herinrichting van de Melis Stokelaan en werkt zij ontwerpen uit voor de herinrichting van de Jan Luykenlaan en de openbare ruimte in onder meer Moerwijk Oost. Tot slot werkt de gemeente aan het bouwrijp maken van een locatie voor een nieuw hoofdverdeelstation op De Werf en bereidt zij de uitvoering van de herinrichting van Sportpark Escamp voor;
• in de Binckhorst te werken aan de doorontwikkeling tot een integrale stadswijk, enerzijds door het uitwerken van plannen voor de toevoeging van 8.000 woningen en bijbehorende voorzieningen, werkgelegenheid en openbare ruimte. Daarbij werkt de gemeente aan de voorbereiding van een wijziging van het omgevingsplan en de inpassing van de Vlietlijn als hoogwaardige openbaarvervoerlijn. Ook zet de gemeente stappen in het realiseren van randvoorwaarden voor de gebiedsontwikkeling, zoals het Waterfrontpark en de verdere besluitvorming over de te verplaatsen onderdelen en transformatie van het afvalcluster. Anderzijds door de wijziging van het omgevingsplan Binckhorst, waarmee ook daadwerkelijk de doorontwikkeling gerealiseerd kan worden. Met aandacht voor de inzet op de leefbaarheid in het gebied in de tussentijd;
• in de Bestaande Stad te werken aan een aantal concrete projecten verspreid over de stadsdelen. Zo werkt de gemeente aan de bouw van circa 56 woningen in project Kornalijn en aan de uitbreiding van de woonwagenlocatie Isabellaland in Haagse Hout. In Laak werkt de gemeente aan de bouw van onder meer 99 sociale huurwoningen aan de Trekweg, 65 sociale huurwoningen aan de Stuwstraat en 264 woningen aan de Schaapherderstraat e.o. Met betrekking tot de Doubletstraat bereiden we een aanpassing van de huidige bestemming voor. Voor de Geleenstraat richten we ons op snelle, integrale gebiedsontwikkeling op basis van particulier initiatief, met toevoeging van woningen, studentenwoningen, kantoorruimte, voorzieningen. Er blijft ruimte voor sekswerk, maar niet aan de openbare weg.
• in Leidschenveen ‑ Ypenburg stelt de gemeente het gebiedsprogramma en de planMER voor de Vlietzone vast en start zij met de wijziging van het omgevingsplan, en wordt de bouwenvelop voor circa 550 woningen van project De Wandelganger ter besluitvorming voorgelegd. In Loosduinen werkt de gemeente aan plannen voor onder andere de herontwikkeling van de Notenbuurt (richting circa 300 woningen) en de transformatie van het HWW-terrein naar een gemengd gebied met 400 tot 600 woningen). Daarnaast werkt de gemeente in Scheveningen aan de Internationale zone (loopt door buiten stadsdeel Scheveningen) en aan projecten zoals de herontwikkeling van de Pier en de doorsteek bij het Kurhaus. In de haven wordt gewerkt aan de ontwikkeling van het visafslaggebouw, het noordelijk havenhoofd en het Norfolkterrein. Naast de haven wordt tevens gewerkt aan een permanent beach stadion.

Voor wat betreft de Omgevingsvisie worden de volgende activiteiten door de gemeente opgepakt in 2027:

• verschijnt de eerste Monitor Omgevingsvisie op denhaag.incijfers.nl;
• bereidt de gemeente het Festival voor de Toekomst voor;
• worden de zienswijzen op het concept Gebiedsvisie Loosduinen verwerkt en wordt de Gebiedsvisie Loosduinen ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad;
• wordt gewerkt aan de gebiedsvisies Scheveningen en Leidschenveen ‑ Ypenburg;
• blijft het doel dat in 2031 alle acht gebiedsvisies zijn vastgesteld.

Voor het versterken van de Omgevingskwaliteit vindt het volgende plaats in 2027:

• brengt het team Stadsadviseurs adviezen uit aan de hand van een jaarplan, ook wordt het team geëvalueerd in 2027;
• adviseren de Adviescommissie Openbare Ruimte en het Hoogbouw Expertteam op hun specifieke onderdelen;
• stelt de gemeente handreikingen op voor woonkwaliteit en optoppen;
• werkt de gemeente aan de Nota Omgevingskwaliteit 2.0;
• stelt de gemeente nieuwe (beeld)kwaliteitsplannen op voor gebieden waar ontwikkelingen worden voorzien.

Lasten 36,8 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 17,4 mln.;
• ingeleend Personeel: € 2,2 mln.;
• overige goederen en diensten: € 16 mln.;
• afschrijvingen: € 0,3 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 0,9 mln.

Baten 2,9 mln.:

• overige goederen en diensten: € 2,6 mln.;
• mutaties reserves: € 0,3 mln.

Voor Stadsvernieuwing is in 2027 ca. € 36,8 mln. aan lasten begroot, waar tegenover € 2,9 mln. baten staan. De algemene lasten betreffen voornamelijk werkzaamheden van het Grondbedrijf (o.a. beleid, taxaties), Stedenbouw en Planologie (o.a. programmeringsvraagstukken, locatieverkenningen), Beheersing Projecten, maar ook werkzaamheden voor buitenruimte en duurzaamheidsprojecten en voor de omgevingsvisie Den Haag. Daarnaast worden ook gebiedsgerichte werkzaamheden verricht voor onder andere het opstellen van ontwikkelvisies, beeldkwaliteitsplannen, ontwikkelstrategieën, buitenruimteplannen en de uitvoering van fysieke projecten.

We zetten ons in voor voldoende woningen, met bijzondere aandacht voor betaalbaarheid, middeninkomens en doorstroming en kansen voor mensen die een lokale binding hebben met de stad. Met het oog op de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318912 ) bouwen we aan een 'ongedeelde stad', waarin we sociaaleconomische verschillen tussen wijken verkleinen. Tegelijkertijd beschermen en verduurzamen we de bestaande woningvoorraad voor vitale, veerkrachtige buurten.

Investeerders en ontwikkelaars zijn welkom in Den Haag. We rollen de rode loper uit voor partijen die bijdragen aan betaalbare woningen, sterke wijken, goede voorzieningen en maatschappelijke waarde voor de stad. We gaan in gesprek met investeerders, ontwikkelaars en corporaties over het investeringsklimaat in de stad.

We hebben aandacht voor de doorstroming en maken verhuizen naar een passende woning eenvoudiger. Zo blijft Den Haag toegankelijk en betaalbaar voor verschillende groepen bewoners.

Algemeen

Monitoring & Rapportage

• Het verzamelen van data en opleveren van de voortgangsrapportage Woonvisie Den Haag 2040 over het jaar 2026, inclusief een begeleidende commissiebrief voor de gemeenteraad.

Volkshuisvestingsprogramma (Wvrv)

• In 2027 starten de werkzaamheden voor een gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma, dat verplicht is onder de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv);
• Het programma moet binnen één jaar na inwerkingtreding van de Wvrv worden vastgesteld. Het wordt een thematisch omgevingsprogramma onder de Omgevingsvisie Den Haag 2050;
• Focus op de Woonvisie 2040: voldoende betaalbare bouw in alle stadsdelen, passende zorgwoningen, duurzaamheid en vitale wijken.

Uitvoeringsagenda Woonzorgvisie

• Het uitwerken van de in 2025 vastgestelde Woonzorgvisie 2040 (RIS323714 ) in een concreet uitvoeringsprogramma, met specifieke prioriteiten voor 2026-2027. Bij de uitvoering van de Woonzorgvisie 2040 wordt onder andere specifiek ingezet op meer geschikte woningen voor ouderen;
• Naast het stedelijke programma wordt er gewerkt aan lokale, gebiedsgerichte uitvoeringsplannen en het concept 'zorgzame buurten';
• Intensieve samenwerking via de Bestuurlijke Tafel Wonen en Zorg en het Realisatieoverleg. Een nieuw opgerichte Adviesraad Wonen en Zorg gaat gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen.

Regionale Woonzorgvisie

• Definitieve vaststelling van de Regionale woonzorgvisie voor een inclusieve regio;
• Het maken van bindende regionale afspraken over de huisvesting en verdeling van specifieke aandachtsgroepen;
• Het Haagse aandeel uit deze visie wordt opgenomen in het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma en dient als basis voor de regionale urgentiehoofdstukken in de Huisvestingsverordening.

Uitbreiden van de woningvoorraad en betaalbaar bouwen

Urgentieprogramma betaalbare woningbouw

• Ambitie is de realisatie van 4.000 woningen per jaar volgens de stedelijke norm van sociale huur (25%), middenhuur en betaalbare koop (45%) en vrije sector (30%) woningen. Hierbij wordt ingezet op voldoende woningen voor middeninkomens en het bevorderen van de doorstroming op de woningmarkt. Daarbij geldt het volgende: bij projecten waar het kansrijk is om landelijke subsidie te verkrijgen sluiten we aan bij de percentages afkomstig uit de Wet regie volkshuisvesting. Bij projecten tot 80 woningen is er een vrijstelling van percentages. Bij de overige projecten hanteren we de stedelijke norm, waarbij het mogelijk is om hiervan gemotiveerd af te wijken, als het stedelijk wordt gecompenseerd;
• Actief wegnemen van barrières en invullen van randvoorwaarden om de geambieerde betaalbare woningaantallen te halen;
• Jaarlijkse rapportage in het voorjaar via de Voortgangsrapportage Woningbouwprogrammering en –productie (RIS324763 ), inclusief de uitputting van de Eneco-reserve (Extra impuls voor betaalbaar wonen).

Innovatieve woonvormen

• Realisatie van 100 woningen per jaar in een innovatieve of collectieve woonvorm tot en met 2027 via het Stimuleringsplan Innovatieve Woonvormen (RIS316966 ) (en continuering daarna via de Woonzorgvisie 2040);
• Matchen van initiatiefgroepen met locaties, kennisdeling en het financieel ondersteunen van plankosten en de realisatie van gemeenschappelijke ruimtes.

Gebiedsadvisering woningbouw

• Vertalen van de Haagse woningbouwambities naar specifieke ontwikkelingen per gebied, met de gebiedsprofielen uit de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318961 ) als uitgangspunt;
• Het inrichten van een dynamisch overzicht om vraag en aanbod (locaties/gebouwen) per gebied inzichtelijk te maken voor betere monitoring en sturing.

Nota Woningvoorraad & Beter Benutten

• Verkennen van aanvullende maatregelen om doorstroming binnen de woningvoorraad te stimuleren, zodat woningen beter aansluiten bij de levensfase van bewoners;
• Actieve communicatie naar woningeigenaren over de versoepelde regels voor kamerbewoning, hospitaverhuur en bouwkundig splitsen (conform de Nota Woningvoorraad 2025 (RIS323747 ));
• Inzetten op binnenstedelijke verdichting via het specifieke programma 'Beter Benutten', met de focus op het bouwen van extra woonlagen op bestaande panden (optoppen);
• Concreet resultaat 2027: Gestarte planvoorbereiding voor 400 extra woningen via optoppen.

Passende huisvesting voor verschillende doelgroepen

Seniorenhuisvesting

• Versnellen van de realisatie van seniorenwoningen, zodat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen en tegelijkertijd de doorstroming op de woningmarkt wordt bevorderd.

Woonwagenbewoners

• Wachttijden voor een standplaats verkorten richting het niveau van reguliere sociale huur en het aantal standplaatsen op bestaande en nieuwe locaties zichtbaar vergroten (conform de Nota Haags Woonwagenbeleid 2026 (RIS325084 ) en de Raamovereenkomst Wonen 2026–2030 (RIS324221 );
• Meer keuze tussen huur- en koopconstructies voor verschillende generaties en aanpassing van het omgevingsplan/bouwregels voor meer woonvolume en wonen in familieverband;
• Digitalisering van de wachtlijst, opname van nieuwe criteria in de Huisvestingsverordening en verplichte bewonersparticipatie bij nieuwe locaties om het vertrouwen te herstellen.

Studenten en jongeren

• Realisatie van extra jongerenhuisvesting via nieuwbouw, transformatie en betere benutting van de bestaande voorraad (conform het Actieplan jongerenhuisvesting);
• Intensievere inzet op hospitaverhuur en een verhoging van het aantal plekken via Kamers met Aandacht vanaf 2027.

Statushouders

• Het effectief huisvesten van statushouders volgens de halfjaarlijkse landelijke richtlijnen, primair via woningcorporaties;
• Toevoegen van extra woonplekken om de druk op de reguliere sociale woningvoorraad te verminderen, zoals vastgelegd in de Raamovereenkomst Wonen 2026-2030 (RIS324221 ).

Arbeidsmigranten

• Ontwikkelen van nieuw beleid en het vinden van locaties voor groepshuisvesting;
• Hiermee de druk op de particuliere woningmarkt (met name in kwetsbare wijken) verminderen. Tegelijkertijd wordt ingezet op het tegengaan van overbewoning en het verbeteren van de leefbaarheid in kwetsbare wijken.

Dak- en thuisloze mensen

• Creëren van extra betaalbare plekken in zowel nieuwbouw als de bestaande voorraad (conform het beleidskader aanpak dakloosheid 2023-2030 ‘Den Haag geeft thuis’ (RIS316085 ));
• Aanpassen en versoepelen van regelgeving rondom kamerbewoning om doorstroom te versnellen;
• Daarnaast tijdelijke doorstroomwoningen ontwikkelen, zodat meer Haagse dak- en thuisloze mensen duurzaam gehuisvest kunnen worden.

Vitale beroepen

• Direct beschikbaar stellen van 60 middenhuurwoningen in 2027, conform de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS319812 );
• Onderzoeken of en hoe vitale beroepen nog effectief voorrang kunnen krijgen binnen de sociale huur en de Huisvestingsverordening Den Haag (conform artikel 14, lid 3 Huisvestingswet 2014; zie ook (RIS324271 )) na de invoering van de nieuwe wetgeving (Wvrv).

Economische en maatschappelijke binding met Den Haag

• Binnen de mogelijkheden van de Huisvestingswet wordt ingezet op het versterken van de positie van woningzoekenden met een economische of maatschappelijke binding aan Den Haag.

Toekomstbestendige woningvoorraad

 Gezond en veilig wonen (Vocht, schimmel & hitte)

• Realiseren van minder vocht- en schimmelmeldingen in corporatiewoningen in 2030 ten opzichte van 2026 (geconstateerd in Rapportage Haagse Resultaten WoON2024 (RIS324232 ) en vastgelegd in RIS324221 ). De aanbevelingen uit het Evaluatieonderzoek (RIS323637 ) worden met de vijf Haagse corporaties en de GGD uitgewerkt tot nieuwe bestuurlijke afspraken (gereed in Q4 2026, praktische implementatie in 2027) over kennis, communicatie, dienstverlening en nacontrole.

Woningkwaliteit en verduurzaming

• Ondersteuning van (kleine) VvE's bij isolatie;
• Inzet op goedkope en renteloze leningen en praktische hulp voor isolatie;
• Eigenaar-bewoners helpen met verduurzaming via Hou van je Huis, huurders adviseren via de Huurbalie, en handhaven via de Haagse Pandbrigade en de Wet goed verhuurderschap;
• Inzet op verduurzaming en aanpak van achterstallig onderhoud via de EFG-aanpak (RIS314778 , RIS316094 ), de aanpak energiearmoede (RIS318694 ), de Haagse Daken Aanpak (RIS316092 ) en het project Woningverbetering Verkeersgeluid (RIS318624 ).

Vitale wijken

Goed verhuurderschap & huurderssteun

• Continueren van proactieve en reactieve handhaving in 2027. Heroverweging van de huidige verhuurvergunningplicht op basis van de landelijke evaluatie.
• Onafhankelijke steun blijven bieden via de Huurbalie en het Huurteam, en het beschikbaar houden van het Haags Proceskostenfonds [RIS319149] voor juridische procedures.

Bestrijding leegstand

• Invoering van een leegstandsverordening per 1 januari 2027 (conform de Uitwerkingsnota Bestrijding Leegstand (RIS320622 )). Daarnaast maken we afspraken met eigenaren over het beëindigen van de leegstand. Worden deze afspraken niet nagekomen, dan kan er op grond van de nieuwe verordening een last onder dwangsom worden opgelegd;
• Uitwerking van een gemeentelijke leegstandsbelasting via artikel 221a van de Gemeentewet;
• Jaarlijks verfijnen van leegstandscijfers, actualisatie van de leegstandslijst (inclusief actieve monitoring bij corporaties) en het effectief afhandelen van aanvragen voor tijdelijke verhuur op basis van de Leegstandwet.

Lasten € 28,4 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 12,6 mln.;
• ingeleend Personeel: € 1,8 mln.;
• overige goederen en diensten: € 12,7 mln.;
• inkomensoverdrachten - Gemeenten: € 0,2 mln.;
• inkomensoverdrachten - Overige instellingen en personen: € 0,1 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 1 mln.

Baten € 7,7 mln.:

• huren: € 0,1 mln.;
• leges en andere rechten: € 1 mln.;
• overige goederen en diensten: € 0,2 mln.;
• inkomensoverdrachten - Rijk: € 1,6 mln.;
• mutaties reserves: € 4,8 mln.

Voor wonen en bouwen is in 2027 circa € 28,4 mln. aan lasten begroot, waar tegenover € 7,7 mln. aan baten staan. De lasten hebben voornamelijk betrekking op werkzaamheden op het gebied van volkshuisvesting, woningbouw en de woningvoorraad. Hierbij wordt ingezet op voldoende betaalbare woningen, passende huisvesting voor verschillende doelgroepen en een toekomstbestendige woningvoorraad.

De lasten voor wonen en bouwen bedragen 28,4 mln. Hieronder staat een onderverdeling van deze lasten:

• uitvoering projecten € 11,2 mln.;
• toekomstbestendige woningvoorraad € 0,9 mln.;
• strategische advisering, externe betrekkingen, lobby, portfoliomanagement en onderzoek € 4,4 mln.;
• regiodeal Den Haag Zuidwest € 0,9 mln.;
• huisvestingskosten statushouders € 0,2 mln.;
• huisvestingsvergunningen & urgenties € 1,9 mln.;
• huisvesting bijzondere doelgroepen € 4,6 mln.;
• vergunningen ALV € 0,5 mln;.
• woningmarkt strategie € 3,8 mln.

Een veilige, leefbare en aantrekkelijke woonomgeving voor al onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Het college zorgt hiervoor door toezicht en controles uit te voeren en naleving van regels over de veiligheid, kwaliteit en het juiste gebruik van gebouwen te bevorderen en te waarborgen. Leefbare wijken vragen om duidelijke grenzen en een stevige aanpak van misstanden. We treden sneller op tegen overbewoning, illegale bewoning en woonoverlast. Samen met partners versterken we toezicht, handhaving en ondersteuning waar dat nodig is. Zo beschermen we bewoners en houden we wijken veilig en leefbaar.
Om dit voor elkaar te krijgen streven we naar de volgende resultaten in 2027 :

• aanpak excessen: Ernstige misstanden en veiligheidsproblemen hebben topprioriteit;
• bescherming woningvoorraad: Een focus op behoud en goed gebruik van woningen;
• Aanpak overlast en leefbaarheidsproblematiek: Concentratie van capaciteit in gebieden met meervoudige problematiek;
• kwaliteit en betaalbaarheid woningen: goede en betaalbare woningen, waarbij de prijs in verhouding staat met de kwaliteit.

Dit zijn de doelen zoals omschreven in Handhaven met Ambitie (RIS306210 ). De Haagse Pandbrigade wordt met structurele middelen versterkt voor de uitvoering van deze taken. Deze versterking wordt gericht op de aanpak van excessen, waardoor deze inzet voor een groot deel in geprioriteerde gebieden terecht komt.  

• Jaarlijks wordt voor alle taken binnen toezicht, handhaving en wonen een uitvoeringsplan vastgesteld, (Dit heet het jaarplan Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH)). Hierin staan de activiteiten en taken omschreven, waarmee het college bovenstaande doelen wil bereiken. Ook staan hierin de opgaven waarmee wij aan de slag gaan in 2027 benoemd;

• Bij het juist gebruik van en verhuur van gebouwen wordt ingezet op: De Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur. Dit bereikt het college door: controleren van meldingen, opgaven, datagedreven werken, deelname aan gebiedsaanpakken en deelname aan integrale handhavingsacties. Zo worden kwetsbare groepen beschermd tegen slechte verhuurders;
• Een integrale controlesystematiek op huisvestingsomstandigheden, inschrijvingen in de Basisregistratie Persoonsgegevens en toezicht op de Participatiewet;
• Bij de staat van de gebouwen wordt ingezet op: Omgevingswet met bijbehorende besluiten en Omgevingsplan. Dat doen we door: controleren van meldingen, opgaven te benoemen, deelname aan gebiedsaanpakken en de inzet van drones om veiliger, efficiënter te werken en minder woningen te hoeven betreden;
• Extra aandacht voor en controles in de gebieden Transvaal, Schilderswijk en Rustenburg-Oostbroek;
• Toezicht op evenementen, bepaalde gebruiksmeldingen op grond van het Besluit bouwwerken leefomgeving en tijdelijke bouwwerken (zoals strandtenten).

Lasten € 14,0 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 9,7 mln.;
• ingeleend Personeel: € 1,2 mln.;
• overige goederen en diensten: € 2,6 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 0,5 mln.

Baten € 1,2 mln.:

• huren: € 0,5 mln.;
• overige goederen en diensten: € 0,7 mln.

Lasten voor toezicht en handhaving € 14,0 mln.:
Dit omvat inzet van inspecteurs, toezicht-acties, nemen van handhavingsbesluiten, registratie en uitzetten van meldingen, afhandeling bezwaar en beroepszaken, het invorderingsproces en de kosten voor opleiding en digitalisering. Daarnaast bevat dit onderhoudskosten voor woonwagens. Daarnaast wordt 1,2 mln aan baten verwacht vanuit huur en overig.

Het behouden dan wel versterken van de gemeentelijke (grond)positie. Daarnaast de bestaande voorraad strategisch vastgoed tegen zo laag mogelijke kosten in stand houden.
Om dit voor elkaar te krijgen streven we naar de volgende resultaten in 2027:

• Zijn alle huurbaten geïnd;
• Het optimaliseren van de portefeuille door objecten die niet meer tot de strategische voorraad behoren af te stoten uit deze portefeuille.

Lasten € 6,6 mln.

• salarissen en sociale lasten:  € 0,8 mln.;
• overige goederen en diensten: € 5,9 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € -0,1 mln.

Baten € 6,6 mln.

• huren: € 6 mln.;
• mutaties reserves: € 0,6 mln.

De totale lasten en baten bedragen voor 2027 ca. € 6,6 mln. De lasten bestaan voornamelijk uit uitgaven voor panden en gronden zoals afschrijving, rente, OZB en verzekeringen. De baten bestaan uit € 6,6 mln. verhuringen en verkoopresultaten van vastgoed.

Dat bouwplannen tijdig getoetst worden en bouwwerkzaamheden binnen de geldende wettelijke en inhoudelijke kaders kunnen plaatsvinden.

Om dit voor elkaar te krijgen streven we naar de volgende resultaten in 2027:

• De gemiddelde doorlooptijd van een aanvraag van 17 weken terugbrengen naar 10 weken;
• Een aanvraag wordt binnen twee weken opgepakt.

Lasten € 30,2 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 18,4 mln.
• ingeleend Personeel: € 2,3 mln.
• overige goederen en diensten: € 9 mln.
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 0,5 mln.

Baten € 29,5 mln.:

• leges en andere rechten: € 32,7 mln.
• overige goederen en diensten: € 0,2 mln.
• mutatie voorzieningen: € -3,4 mln.

De lasten voor deze activiteit bedragen € 30,2 mln. en bestaan uit:

• € 23,3 mln. aan ambtelijke inzet voor behandeling, toetsing, besluitvorming en toezicht op vergunningsaanvragen en meldingen, inclusief de afhandeling van bezwaar- en beroepsprocedures.
• € 6,9 mln. aan overige kosten van derden.

De baten voor deze omgevingsvergunningen bedragen € 29,5 mln. De belangrijkste batenposten zijn:

• € 27,8 mln. Leges en invorderingskosten Omgevingswetvergunningen
• € 1,7 mln. Onttrekking uit voorziening voor de afwikkeling van rode & groene Leges

De legestarieven van de omgevingsvergunningen worden in 2027 trendmatig verhoogd. De mogelijkheid om leges terug te vorderen wanneer een aanvraag wordt ingetrokken of buitenbehandeling wordt gesteld wordt met 50% verminderd. In 2027 wordt € 2,3 mln. uit de bouwleges ingezet voor de verdere digitalisering van de bouwdossiers. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen van deze programmabegroting. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de tariefontwikkeling van de lokale heffingen, waaronder de leges betreffende de omgevingsvergunningen.

Dat alle gemeentelijke regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving samengebracht zijn in het omgevingsplan vóór 1 januari 2032.

Om dit voor elkaar te krijgen streven we naar de volgende resultaten. In 2027:

• Zijn de programmataken van het programma Omgevingswet zoveel mogelijk ingebed in de lijnorganisatie dan wel belegd in een aparte regiegroep;
• Is de basisregeling voor het omgevingsplan vastgesteld, waarin de regels voor bouwen, cultureel erfgoed, milieu, de APV en overige verordeningen zijn gebundeld;
• Is daarnaast gewerkt aan de gebiedsgerichte omzetting voor vaststelling als onderdeel van het omgevingsplan;
• Is gestart met het vertalen van vastgestelde gebiedsvisies naar planregels;
• Zijn de resterende ontwerpbestemmingsplannen van vóór 1 januari 2024 afgerond.

De gemeente brengt alle gemeentelijke regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving samen in lijn met de Omgevingswet . In 2027:

• Rondt de gemeente bestemmingsplannen af die vóór 1 januari 2024 ter inzage zijn gelegd;
• Werkt de gemeente aan wijzigingen van het omgevingsplan om ontwikkelingen in de stad mogelijk te maken;
• Ontwikkelt de gemeente een basisregeling die als fundament dient voor het omgevingsplan en waarin regels voor bouwen, cultureel erfgoed, milieu en de omzetting van APV en overige verordeningen worden gebundeld;

• Vertaalt de gemeente de gebiedsvisies, die horen bij de Omgevingsvisie Den Haag 2050 (RIS322469 ) naar planregels en neemt deze stapsgewijs op in het omgevingsplan.

Lasten € 3,0 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 2,7 mln.;
• ingeleend personeel: € 0,4 mln.;
• overige goederen en diensten: € 0,2 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € -0,3 mln.

Baten € 0,3 mln.:

• mutaties reserves: € 0,3 mln.

De lasten van € 3,0 mln. hebben voornamelijk betrekking op de ambtelijke inzet en ondersteuning die nodig zijn voor de verdere ontwikkeling en implementatie van het omgevingsplan.

Dat de gemeente en inwoners toegang hebben tot betrouwbare geo-informatie.

De gemeente beheert, ontwikkelt en versterkt geobasisregistraties. In lijn met de gemeentelijke datastrategie (RIS305091 ), de i-Visie 2025–2035 (RIS323155 ) en landelijke wetgeving.

In 2027:

• Houdt de gemeente de basisregistraties BAG, BGT en BRO bij en rapporteert hier jaarlijks over (RIS321959 );
• Signaleert en registreert de veranderingen in de fysieke leefomgeving door het inwinnen, verwerken en actualiseren van objectgegevens;
• Past de gemeente Innovatieve inwinningstechnieken om datakwaliteit en actualiteit te verbeteren toe, zoals het inzetten van AI, 3D scanning en drones;
• Standaardiseert de gemeente de data-input en -uitwisseling, zodat data beter beschikbaar en herbruikbaar is binnen en buiten de organisatie;
• Integreert de gemeente de geo-informatie en 3D toepassingen in de digitale spiegelstad als basis voor datagedreven werken;

• Ontwikkelt de gemeente het Datalab als voorziening verder door in samenwerking met de G4 voor het analyseren en toepassen van data in beleid en uitvoering;
• Verbetert en vernieuwt de gemeente WebGIS als centrale voorziening voor het ontsluiten en gebruik van geo-informatie;
• Ondersteunt de gemeente actief het gebruik en de toepassing van geo-data in de werkprocessen van de gebruikers, in de gemeentelijk dienstverlening en participatie.

Lasten € 6,0 mln.:

• salarissen en sociale lasten:  € 4,5 mln.;
• ingeleend Personeel: € 0,5 mln.;
• overige goederen en diensten: € 0,9 mln.;
• overige verrekeningen - uren x tarief: € 0,1 mln.

Baten € 0,3 mln.:

• overige goederen en diensten: € 0,3 mln.

De totale lasten bedragen voor 2027 ca. € 6,0 mln. De totale baten bedragen ca. € 0,3 mln. De kosten hebben betrekking op de inzet die benodigd is voor het beheren en bijhouden van de
wettelijke basisregistraties en op de benodigde applicaties. Daarnaast worden er kosten gemaakt voor het doorontwikkelen van de wettelijke geobasisregistraties.