Algemeen

In onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van het budgettair kader. Het budgettair kader bestaat uit het budgettair vertrekpunt, de meevallers en extensiveringen en de intensiveringen. In de volgende paragrafen wordt hier in meer detail op ingegaan.

 
Budgettair vertrekpunt
Het budgettair vertrekpunt is normaal gesproken onderdeel van de Voorjaarsnota. Omdat er dit jaar in verband met de coalitieonderhandelingen geen Voorjaarsnota is opgesteld, is het budgettair vertrekpunt hieronder opgenomen en toegelicht.

De autonome ontwikkelingen leiden tot een incidenteel voordeel van circa € 30 mln., met name als gevolg van een positief jaarrekeningresultaat. Structureel is sprake van een tekort van circa € 7 mln., mede als gevolg van de huidige voorziene herverdeling van het gemeentefonds. Het risico bestaat dat dit nadeel vanaf 2031 verder oploopt. De komende jaren zal het college zich actief inzetten om dit nadeel zoveel mogelijk te voorkomen. De verschillende onderdelen van het budgettaire vertrekpunt worden hieronder verder toegelicht:

1. Doorstart herverdeling gemeentefonds
   De minister van BZK heeft aangekondigd dat per 1 januari 2029 een volgende stap wordt gezet in het ingroeipad naar de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Voor Den Haag pakt deze herverdeling negatief uit. Dit kan oplopen tot maximaal € 15 per inwoner per jaar (€ 8,5 mln.) en circa € 90 mln. in totaal. Op basis van het voorzichtigheidsprincipe (begrotingsregel 3) zijn de negatieve effecten voor de komende 4 jaar daarom verwerkt in het budgettair kader.
2. Actualisatie voorjaarsnota Rijk
   Conform de meicirculaire 2026 wordt het effect van de actualisatie van de voorjaarsnota Rijk verwerkt in het budgettair kader. Hierdoor vindt een neerwaartse bijstelling plaats die oploopt van € 3 mln. in 2026 naar € 13 mln. in 2030.
3. Reservering volumegroei 2029
   Den Haag ontvangt jaarlijks naast loon- en prijscompensatie ook middelen vanuit het Rijk voor volumegroei. Vanaf 2029 was hiervoor € 10 mln. geraamd op basis van de BBP-groei. Vanwege onzekerheden rond het gemeentefonds is dit bedrag eerder niet ingezet in de begroting 2026-2029.
4. Volumegroei 2030
   De verwachte volumegroei voor 2030 komt uit op structureel € 11,5 mln.
5. Dividenden
   Per saldo ontstaat in 2026 een voordeel van € 1,0 mln. HTM keert dit jaar geen dividend uit vanwege tegenvallende reizigersaantallen. Dit levert een nadeel op ten opzichte van de begroting van € 1,5 mln. Daarnaast daalt het dividend van de BNG met € 1,4 mln. vanwege een tegenvallend resultaat over 2025. Tegenover deze nadelen staat een incidenteel voordeel van € 3,9 mln. op de dividendopbrengst van Stedin.
6. Algemene reserve
   Op basis van de resultaatbestemming 2025 is de stand van de algemene reserve € 128,8 mln. De minimale hoogte bedraagt € 105,9 mln. Daarmee is € 23 mln. beschikbaar voor het budgettair kader.
7. Rente

Er zijn rentevoordelen van in totaal € 19 mln. tot en met 2029. Dit komt voornamelijk door hogere rentebaten uit schatkistbankieren en doordat geraamde rentekosten lager uitvallen, doordat er pas later dan verwacht een nieuwe lening aangetrokken hoeft te worden.

8. BUIG
   Op 17 februari jl. heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) een uitspraak gedaan over de ontoereikende budgetten voor de bijstand (BUIG) voor de jaren 2017 t/m 2022. De rechter heeft besloten dat Den Haag voor de jaren 2018 en 2019 € 3,4 mln. extra krijgt. Inclusief rente betekent dit dat Den Haag dit jaar € 4,4 mln. ontvangt vanuit het Rijk.
9. Areaal buitenruimte

In de programmabegroting 2025-2028 is opgenomen dat jaarlijks € 0,5 mln. uit het budgettair kader beschikbaar wordt gesteld voor de toenemende kosten van het beheer en onderhoud van de fysieke ruimte.

10. Belastingopbrengsten (areaalgroei OZB)

De OZB-opbrengsten nemen vanaf 2027 toe met € 0,735 mln. door de groei van de stad (aantal woningen).

11. Parkeren
    De parkeeropbrengsten nemen af met € 1,5 mln. Dit wordt vooral veroorzaakt door een daling in het aantal aanvragen van parkeervergunningen. Met de invoering van het nieuwe parkeersysteem moeten vergunninghouders een nieuwe aanvraag doen en deze aanvragen blijven achter bij de aantallen vergunningen die tot nu toe verstrekt waren.
12. Vrijval kapitaallasten

Investeringen in de openbare ruimte, gebouwen en automatisering worden opgenomen in het meerjarige investeringsplan (MIP). Jaarlijks wordt bepaald of er kapitaallasten vrijvallen. Incidenteel valt € 5 mln. vrij (€ 3 mln. in 2026 en € 2 mln. in 2027) doordat een aantal investeringen zijn vertraagd. Daarnaast valt vanaf 2030 € 2,5 mln. vrij aan structurele kapitaallasten, omdat de afschrijvingsperiode van een aantal investeringen die gedekt zijn met structurele kapitaallasten afloopt en er geen vervangende investeringen nodig zijn.

Om de beschikbare middelen in lijn te brengen met het verwachte bestedingsritme zijn er twee technische bijstellingen toegepast:

13. Kapitaallasten omzetten naar incidenteel
    Door de investeringen die met incidentele middelen gedekt waren structureel te dekken (€ 2,75 mln.), komt er incidenteel € 59 mln. beschikbaar.
14. Kasschuif
    Tot slot is een kasschuif toegepast om de beschikbare middelen en geplande bestedingen met elkaar in evenwicht te brengen.

Meevallers en extensiveringen
Vanwege de beperkte financiële ruimte is gekeken naar meevallers en mogelijkheden voor extensiveringen. In onderstaande tabel is weergegeven hoe de meevallers en extensiveringen uit het coalitieakkoord zijn verdeeld over de programma’s.  

Alle extensiveringen zijn conform begrotingsregel 4 (zie online bijlage 1) direct in de begroting verwerkt. De verdeling over de programma’s van de taakstelling op de gemeentelijke organisatie, de extensivering van subsidies met 2% en de dekking uit reserves is opgenomen in online bijlage 16.

Met het budgettair vertrekpunt en de meevallers en extensiveringen komt de beschikbare budgettaire ruimte uit op € 179,6 mln. incidenteel en € 57,4 mln. oplopend tot € 115,8 mln. structureel. Deze bedragen zijn vervolgens ingezet voor intensiveringen. Deze komen in de volgende paragraaf aan bod.

Intensiveringen

In onderstaande tabel is weergegeven hoe de intensiveringen uit het coalitieakkoord zijn verdeeld over de programma’s. In de teksten bij de programma's worden de intensiveringen nader toegelicht.

In het coalitieakkoord is vanaf 2028 een structureel bedrag van € 2,085 mln. opgenomen voor gratis OV voor kinderen van 4-11 jaar. Inmiddels is gebleken dat dit landelijk gefinancierd zal gaan worden. Het bedrag van € 2,085 mln. is daarom nu toegevoegd aan programma 7 Werk en inkomen en zal ingezet worden voor Levensloop en ontwikkeling. De toevoeging aan programma 7 is verwerkt in onderstaande tabel.