Cultuur en bibliotheek

We willen een aantrekkelijk en inspirerend Haags cultureel aanbod voor inwoners en bezoekers, en dat inwoners actief deelnemen aan kunst en cultuur. En dat alle Haagse kinderen en jongeren kennismaken met een betekenisvol aanbod van kunst- en cultuur en zich daarin ook verder kunnen ontwikkelen.

We dragen bij aan een aantrekkelijk cultuuraanbod in lijn met de Cultuurvisie 2033 (RIS315525 ) en de daaruit voortgekomen uitvoeringsnota’s en meerjarenplannen (zoals Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 RIS 315711 , Nota Cultuureducatie en Participatie 2025-2028 RIS322657 , Nota Broedplaatsen RIS 323340, Uitvoeringsnota Kunst in de Openbare Ruimte RIS 322655 , Nachtvisie Den Haag RIS 319421 ).

We ondersteunen het kunst- en cultuuraanbod in 2027 in lijn met het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 (RIS319865 ) door middel van:

• meerjarige subsidiëring: Iedere vier jaar verdelen we een groot deel van het beschikbare cultuurbudget over culturele organisaties op basis van subsidieregelingen en advies over de aanvragen van externe adviescommissies. 2027 is het derde jaar van de periode 2025-2028. Ook start voor de tweede keer de tweejarige regeling. De subsidieverlening aan KOO en Stichting Theaters Diligentia en Pepijn, die zou ophouden na 2026, wordt verlengd tot en met 2028. Hiervoor is in 2027 € 2 mln. beschikbaar;
• begrotingssubsidies: we hebben met het Beleidskader 2025-2028 ervoor gekozen om een aantal culturele organisaties door middel van een begrotingssubsidie te bekostigen. Het gaat om instellingen die namens de gemeente structurele (systeem)taken uitvoeren. Dit zijn Amare, Cultuurschakel, Popradar en Stroom. De begrotingssubsidie van Amare voor 2027 wordt verlaagd met € 0,25 mln.;
• projectsubsidieregelingen: naast de meerjarige subsidieregelingen hebben we ook diverse projectsubsidieregelingen voor incidentele projecten, waaronder Haagse Kunst en Cultuur Projecten (HKCP), de Makersregeling en Cultuurparticipatie Jong. Deze regelingen hebben een looptijd tot en met 2028;
• ondersteuning vitale, weerbare en duurzame cultuursector: we hebben een subsidieregeling Versterking cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering die incidentele investeringen van culturele instellingen in bedrijfsvoering mede mogelijk maakt, en organiseren kennissessies op het vlak van bedrijfsvoering, duurzaamheid en weerbaarheid;
• broedplaatsen: met het broedplaatsenbeleid willen we het behoud en zo mogelijk uitbreiding van betaalbare werkruimtes voor kunstenaars mogelijk maken en ondersteuning bieden aan startende broedplaatsen met advies op het gebied van organisatie en financiën. Verder bieden we ondersteuning aan alle broedplaatsen door netwerkbijeenkomsten, kennisdeling en bij noodzakelijke aanpassingen aan hun panden;
• kunst in de openbare ruimte: in de uitvoeringsnota Kunst in de Openbare ruimte is vastgelegd welke stappen we nemen om dit onderwerp beter te borgen. In Q4 2027 komt de langetermijnvisie op de collectie inclusief collectiebewegingen binnen de context van de gebiedsontwikkelingen. In 2027 trekken we incidenteel € 0,5 mln. uit ten behoeve van het benutten van leegstaande panden voor kunst en exposities in de publieke ruimte;
• publieksonderzoek: het 4 ^e publieksonderzoek, dat The Hague & Partners in opdracht van de gemeente uitvoert naar het culturele publiek in Den Haag, gaat door in 2027. Het onderzoek laat zien welke doelgroepen de culturele instellingen bezoeken en hoe goed de verschillende inwoners van Den Haag in het publiek terug te zien zijn;
• toegankelijkheid: vanuit Cultuur wordt bijgedragen aan de Subsidieregeling Toegankelijke Stad, waarmee we culturele instellingen ondersteunen bij het toegankelijk maken van hun gebouw en/of programmering. Daarbij gaat het om fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid. 

De lasten van deze activiteit bedragen € 74,6 mln. Dat is als volgt opgebouwd:

• € 2,5 mln. aan salarissen en sociale lasten;
• € 6,5 mln. aan overige goederen en diensten;
• € 65,6 mln. aan te verlenen subsidies.

De baten bedragen € 0,1 mln.

We willen dat monumenten, gedenktekens en kunst in de openbare ruimte in goede staat verkeren, de informatievoorziening op orde is en de collectie beleefbaar is voor inwoners en bezoekers, waardoor de aantrekkelijkheid van de stad verbetert en inwoners op een laagdrempelige manier in aanraking komen met geschiedenis en kunst.

 
In 2027 zal het volgende worden gedaan:

• het kunstwerk ‘Omgevingskunstwerk met zes sculpturen’ van Carel Visser wordt gerestaureerd;
• de kunstenaarsselectie voor het monument voor Aletta Jacobs wordt afgerond, dit beeld zal naar verwachting in 2028 worden geplaatst en onthuld;
• in Q4 2027 wordt een langetermijnvisie op de collectie ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad;
• de Subsidieregeling muurschilderingen Den Haag wordt herijkt;
• voor een kunstwerk in de Binckhorst en op het Spuiplein wordt een start gemaakt. 

De lasten bedragen € 0,4 mln. en betreffen overige goederen en diensten voor het onderhoud van kunst in de openbare ruimte.

We willen goede gemeentelijke culturele accommodaties.

Om inzichtelijk te maken welke investeringen nodig zijn om het cultuurvastgoed aan de beleidsdoelstellingen te laten voldoen, is het Integraal Huisvestingsplan Cultuur & Bibliotheken (RIS311896 ) uit 2022 opgesteld. Eind 2026 zal het nieuwe IHP worden vastgesteld, dat zal dienen als basis voor het culturele vastgoedbeleid vanaf 2027. Hierin zijn zowel de ambities als de planning opgenomen.  

In 2027 werken we o.a. aan de realisatie van:

• Schouwburgstraat 8 (de studio’s): groot onderhoud, waaronder vervanging van het dak en onderhoud aan de gevel;
• Ferrandweg 4T (Het Laaktheater): project gericht op functionaliteitsverbetering;
• Neptunusstraat 90-92 (Muzee): verbouwing en verduurzaming.

De lasten van deze activiteit bedragen € 16,9 mln. Dat is als volgt opgebouwd: 

• € 0,7 mln. aan salarissen en sociale lasten;  
• € 4,2 mln. aan overige goederen en diensten;
• € 12,0 mln. aan rente, afschrijvingen, belastingen en overige.  

De baten bedragen € 7,5 mln. Dat is als volgt opgebouwd: 

• € 6,7 mln. aan huren en pachten (huuropbrengsten);  
• € 0,8 mln. aan overige baten.

We willen tentoonstellingen, bijbehorende activiteiten en educatieve programmering van musea die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de stad, zoals genoemd in de Cultuurvisie (RIS315525 ). Met de verbouwing van het Haags Historisch Museum wordt het culturele karakter van het Museumkwartier verder versterkt en wordt een impuls gegeven aan het kwaliteitstoerisme.

In 2027 gaan we hiervoor het volgende doen:

• we verlenen begrotingssubsidies aan de musea die een gemeentelijke collectie beheren. Dat zijn het Kunstmuseum, Museon-Omniversum, het Haags Historisch Museum, Museum Bredius en Escher in het Paleis;  
• het Haags Historisch Museum wordt gerenoveerd en functioneel verbeterd. Dit heeft vertraging opgelopen als gevolg van onvoorziene omstandigheden en netcongestie. Als alles verder volgens plan verloopt, kan het museum in het voorjaar van 2028 heropenen;
• voor de voormalige Amerikaanse ambassade zal een nieuwe bestemming worden gezocht. Het doel is om binnen een jaar over een nieuwe invulling te besluiten;
• het Kunstmuseum heeft te maken met  ontoereikende en verouderde technische installaties en warmte-isolatie, knelpunten en vochtproblemen in de depotruimte. We investeren daarom in de toekomst van het Kunstmuseum en bereiden ons voor op de noodzakelijke renovatie en verduurzaming. We reserveren alvast een deel van de toekomstige kapitaallasten (€ 4 mln. p/j.). In 2027 worden keuzes en scenario’s aan de raad voorgelegd die daarna verder worden uitgewerkt;
• de verbouwing en verduurzaming van Muzee start in 2027;
• we trekken in 2027 € 0,1 mln. uit voor aandacht voor de Haagse migratiegeschiedenis.

De lasten van deze activiteit bedragen € 28,0 mln. Dat is als volgt opgebouwd:

• € 0,3 mln. aan salarissen en sociale lasten;
• € 1,1 mln. aan rente, afschrijving en belastingen;
• € 2,0 mln. aan overige goederen en diensten;
• € 24,6 mln. aan te verlenen subsidies.

De baten van € 2,0 mln. betreffen huuropbrengsten.

In de Haagse bodem liggen archeologische resten die soms duizenden jaren oud zijn. Archeologie Den Haag beschermt, onderzoekt, bewaart en presenteert deze resten.  

In 2027 zal hiervoor het volgende worden gedaan:

• uitvoeren: de gemeente verwacht in 2027 circa 20 vooronderzoeken te doen, die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. De uitkomsten van de onderzoeken worden gepubliceerd in de reeks Haagse Archeologische Rapporten. Een groot deel van de inzet van de afdeling gaat naar de werkzaamheden voor de renovatie van het Binnenhof. Ook de transformatie van Den Haag Zuidwest krijgt aandacht. Het budget voor onderzoeken komt veelal vanuit initiatiefnemers en de rest is afkomstig van de gemeente als opdrachtgever;
• advisering: in 2027 geeft Archeologie Den Haag als wettelijk bevoegd gezag ongeveer 200 adviezen voor vergunningaanvragen. Ook gaat de gemeente voor het omgevingsplan een update maken van de archeologische waarde- en verwachtingenkaart;
• collectie: Den Haag vindt het belangrijk dat resultaten van archeologisch onderzoek in de stad worden teruggegeven aan bewoners en bezoekers van de stad. Daarbij worden innovatieve technologieën ingezet: 3D-scanners, Virtual Reality en Augmented Reality. Hiermee worden resultaten gevisualiseerd en toegankelijk gemaakt voor het publiek en de wetenschap;
• educatieve programma's: er worden educatieve programma's onderhouden en uitgevoerd, waaronder lessen op scholen, workshops en exposities om bewoners en bezoekers te informeren over ons archeologisch erfgoed. In 2027 worden 200 lessen over de Haagse archeologie gegeven in de Tempel en op scholen;
• publieksparticipatie: de gemeente betrekt inwoners bij het erfgoed van Den Haag op verschillende manieren en in samenwerking met erfgoedpartners. In 2027 worden meer dan 90 archeologische activiteiten in de Historische Informatie Punten georganiseerd in alle Haagse Bibliotheken en 30 activiteiten, zoals lezingen, tentoonstellingen en open dagen op andere plekken in de stad. Daarnaast werkt archeologie met 20 fanatieke vrijwilligers.  

De lasten bedragen € 2,6 mln. Dat is als volgt opgebouwd:

• € 1,7 mln. aan salarissen en sociale lasten;
• € 0,9 mln. aan overige goederen en diensten en overige lasten. 

De baten van deze activiteit bedragen € 0,4 mln.

Dat de gemeentelijke en particuliere (digitale) informatie, archieven en collecties in goede, geordende, toegankelijke en duurzame staat beheerd, ontsloten en beschikbaar wordt gesteld.

De gemeente verbetert met prioriteit het archief- en informatiebeheer in lijn met de aanbevelingen van de archivaris in het Jaarverslag Kritische Prestatie Indicatoren gemeentelijke archiefketen (RIS324056 ) van 9 december 2025. In Q4 2026 zal de gemeenteraad het Voortgangsverslag archief en informatiebeheer ontvangen. In 2027:

• heeft het wettelijke verplichte Strategisch Informatie Overleg (SIO) een vastgelegde en functionerende overlegstructuur waarmee de governance is versterkt;
• zet de gemeente de implementatie voort van de nieuwe Archiefwet die de overbrengingstermijn van overheidsarchieven verkort van 20 naar 10 jaar. De Archiefwet vraagt overheden om het inhalen van achterstanden in archiefbewaarplaatsen;
• blijft de gemeente werken aan het vergroten van de openbaarheid door verbeterd archiefbeheer en -ontsluiting;
• houdt de gemeente toezicht op informatiebeheerketen en verzwaart de weging van de archivistische belangen binnen deze keten;  
• richt de gemeente een e-depot in en bouwt aan de nodige specialistische kennis over digitaal archiveren. De gemeente ontwikkelt de aansluitvoorwaarden en uitgangspunten voor het archiveren van gemeentelijke digitaal geboren informatie;
• onderzoekt en ontwikkelt de gemeente een collectieprofiel. Vervolgens formuleert de gemeente een meerjarig collectieplan.

 De totale lasten van € 6,6 mln. zijn te verdelen in:

• € 5,1 mln. salarissen en sociale lasten;
• € 1,5 mln. overige goederen en diensten.

De baten van € 0,36 mln. betreft de bijdrage van de gemeente Leidschendam-Voorburg voor het uitvoeren van de archieffunctie.

We willen dat Den Haag een sterke lokale journalistieke sector heeft die zorgt voor betrouwbare berichtgeving voor alle inwoners.

In 2027:

• o ndersteunen we de lokale publieke omroep conform de Mediawet;
• subsidiëren we Stichting Luis in de Pels die financiële steun verleent aan lokale journalistieke projecten;
• subsidiëren we activiteiten van organisaties rond persvrijheid en nieuwswijsheid via de Subsidieregeling Mediabeleid Den Haag 2022 (RIS309884) ;
• faciliteren we het netwerk van digitale muurkranten waarop lokaal nieuws verspreid wordt. 

De lasten van deze activiteit bedragen € 2,1 mln. Dat is als volgt opgebouwd:

• € 0,5 mln. aan salarissen en sociale lasten;
• € 0,4 mln. aan overige goederen en diensten;
• € 1,2 mln. aan te verlenen subsidies.

We willen dat het Haags erfgoed goed in kaart is gebracht en beschermd is en dat er sprake is van een goede omgevingskwaliteit. De gemeente draagt zorg voor onderzoek en kennisdeling over erfgoed.

De gemeente draagt zorg voor het Haags erfgoed. In 2027:

• subsidieert de gemeente activiteiten gericht op instandhouding van mobiel erfgoed, funerair erfgoed en WO 2 erfgoed met de regeling Monumentenzorg 2027 (nieuwe vaststelling Q4 2026) zodat erfgoed voor publiek toegankelijk is; 
• subsidieert de gemeente onderhoud van historische winkelpanden via de regeling (van Q4 2026) Monumentale winkelpuien Den Haag 2027;
• subsidieert de gemeente onderhoud van religieus erfgoed via de regeling Beschermde gebedshuizen Den Haag 2027 (nieuwe vaststelling Q4 2026) en de exploitatie van Nationaal Monument Oranjehotel; 
• organiseert de gemeente via het Cultuurmenu lessen voor het basis- en voortgezet onderwijs over erfgoed en cultuurhistorie;
• organiseert de gemeente jaarlijks diverse activiteiten rond Nationale Open Monumentendag in september;
• voor bescherming van erfgoed actualiseert de gemeente structureel de nieuwe monumentenapplicatie waarop te zien welke bouwwerken beschermd zijn en waarom, wijst de gemeente via een participatietraject nieuwe monumenten aan uit de periode Post 65;
• vanuit de taak onderzoek en kennisdeling over erfgoed in Den Haag, wordt in 2027 gewerkt aan de publicaties 50 jaar Monumentenzorg en Bouwhistorie;
• voor omgevingskwaliteit wordt het kwaliteitssysteem verder ontwikkeld op basis van de Omgevingsvisie en de Nota omgevingskwaliteit 2025. De nieuwe digitale viewer wordt structureel geactualiseerd;
• jaarlijks legt de Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed verantwoording af met het jaarverslag dat in juni wordt uitgereikt;
• in het kader van de omgevingsvisie zijn gebieden benoemd, waarvoor onder meer cultuurhistorische verkenningen uitgevoerd worden. Dit gaat stapsgewijs met 1 of 2 gebieden per jaar.

De lasten van deze activiteit bedragen € 1,7 mln. en betreffen:

• € 1,1 mln. aan salarissen en sociale lasten en ingeleend personeel;
• € 0,6 mln. aan overige goederen en diensten .

Dat de 18 bibliotheken laagdrempelige, toegankelijke en gastvrije plekken zijn waar inwoners zich welkom voelen, waar zij naast de collectie informatie, inspiratie en ontmoeting vinden en zich kunnen ontwikkelen.

De basis voor het werk van Bibliotheek Den Haag vormen de vijf wettelijke taken van openbare bibliotheken (Wsob ) en het landelijke Bibliotheekconvenant 2024-2027 . Deze uitgangspunten zijn vertaald naar het Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Den Haag 2026-2029 ‘De plek van iedereen!’ (RIS323594 ). In lijn met dit beleidsplan worden verschillende werkzaamheden uitgevoerd. In 2027:

• i s er altijd een bibliotheekvestiging in de buurt beschikbaar. Daarbij biedt de bibliotheek voldoende rustige en toegankelijke studie- en werkplekken en is de bibliotheek een ontmoetingsplek, waar bewoners elkaar kunnen treffen en aan activiteiten kunnen deelnemen;
• biedt de bibliotheek een rijke collectie;
• organiseert de bibliotheek activiteiten op het gebied van lezen en taal, basis- en digitale vaardigheden en cultuur en maatschappij. De bibliotheek is een belangrijke sleutel voor taalontwikkeling en deelname aan de Haagse samenleving;
• stimuleert de bibliotheek leesplezier, Nederlandse taalvaardigheid en het vrije woord met extra aandacht voor kinderen en jongeren. Daarbij wordt ingezet op lezen op school en thuis met de Bibliotheek op school en BoekStart in de kinderopvang;
• bieden de bibliotheken dienstverlening zoals Informatiepunten Digitale Overheid (IDO), waar bewoners terecht kunnen met vragen over onder meer toeslagen, belastingen, DigiD, AOW, werk, uitkering, rijbewijs en zorg.

De totale lasten van € 28,8 mln. zijn te verdelen in:

• € 15,4 mln. salarissen en sociale lasten;
• € 1,6 mln. ingeleend personeel;
• € 0,9 mln. afschrijvingen;
• €  10,9 mln. overige goederen en diensten (uitvoering).

De inkomsten van € 1,9 mln. bestaan voor € 1,77 mln. uit lidmaatschappen en activiteiten.