Grondbeleid

Het totale verlies op de gemeentelijke grondexploitaties die per 1 januari 2026 (actief en restplan) nog in portefeuille zijn, is op netto contante waarde (NCW) over de eerste 4 maanden van 2026 afgenomen tot - € 131 mln. Dit betekent een verslechtering van €5,1 mln. ten opzichte van de stand per 1 januari 2026; zie onderstaande tabel.

Actualisatie onderhanden grondexploitaties
Dit zijn veranderingen in de grondexploitaties, binnen de kaders van de grondexploitatie. Als gevolg hiervan zijn de grondexploitaties inclusief restplannen per saldo met € 6,1 mln. is verslechterd. Dit wordt later in deze paragraaf toegelicht.

Restplannen
Per 1-1-2026 is er sprake van 5 restplannen. Hiervan is 1 restplan positief. Het resultaat van de 4 negatieve restplannen is afgedekt door de Voorziening Negatieve Plannen.

Nadere toelichting actualisatie onderhanden grondexploitaties
Hieronder is een overzicht opgenomen van de grootste projecten met een mutatie van het projectresultaat tussen de periode 1-1-2026 en 1-5-2026. In het algemeen zal een grondexploitatie van een grote omvang een grotere fluctuatie van het resultaat laten zien.

Uit bovenstaande tabel kan worden opgemaakt dat het verwachte toekomstig resultaat met € 6,1 mln. (afgerond) verslechterd.

Toelichting belangrijkste verschillen

CE-053 Den Haag Nieuw Centraal:
Ten opzichte van de stand begin 2026 is de grondexploitatie met circa € 2.300.000 verslechterd. De belangrijkste oorzaken zijn een neerwaartse bijstelling van de verwachte inkomsten van € 1,2 miljoen, en een aanpassing in zowel de reeds gemaakte als de voor 2026 verwachte plankosten.
Gezien de onzekerheid dat deze inkomsten gerealiseerd kunnen worden, is deze uit de grondexploitatie gehaald. De inkomsten komen uit de realisatie van de bovenbouw aan het Koningin Julianaplein te realiseren woningen met paviljoen en bedrijvigheid in de plint.
Daarnaast zijn er in 2025 verhoudingsgewijs meer uren van de gemeente nodig geweest dan voorzien, dit gaat om circa € 340.000. Idem is de verwachting voor 2026. Derhalve is de prognose van de plankosten voor 2026 met € 400.000 te verhogen.  
Tenslotte zijn er voorziene aanvullende uitgaven gedaan voor de fietsenstalling en de openbare ruimte ter hoogte van circa € 359.000.

ES-156 DGZ: De financiële prognose van de grondexploitatie (GREX) is per saldo € 1,8 miljoen (NCW) slechter geworden. Dit komt vooral doordat de plankosten met circa € 7,8 miljoen zijn gestegen door hogere tarieven en vertraging (waardoor kosten langer doorlopen). Daar staat tegenover dat de post verwerving circa € 4,7 miljoen gunstiger uitvalt, omdat nu wordt geïndexeerd met 2% volgens de SOK in plaats van met de CPI-index. Tot slot is de post subsidie circa € 0,8 miljoen ongunstiger, omdat de kosten van het Sportpark niet meer via de GREX lopen maar in jaarschijf 2025 de bijdrage voor de herinrichting van sportpark ‘Escamp’ direct ten laste van de Voorziening Negatieve plannen is gebracht, waardoor ook het gesubsidieerde deel uit de GREX moet worden gehaald.

Prognose Winstnemingen
Onderstaand is een overzicht opgenomen van de prognose van de winstnemingen in de winstgevende grondexploitaties. Over de periode 2026 t/m 2034 wordt nog € 23,6 mln. aan winst verwacht.

Restplannen
Per 1-1-2026 zijn er 5 restplannen. Voor deze plannen wordt de boekwaarde van afgeronde werkzaamheden verrekend met de VNP of RGB, waarbij rekening wordt gehouden met de nog te maken kosten en eventuele opbrengsten.

Voorzieningen en reserves

Voorziening negatieve plannen
Binnen grondexploitaties moeten verliezen genomen worden op het moment dat ze voorzien worden. Winsten moeten daarentegen genomen worden op het moment dat ze gerealiseerd zijn. Positieve en nadelige projectresultaten mogen daarom niet met elkaar gesaldeerd worden. Voor de verliezen moet een voorziening aangehouden worden van gelijke omvang met het verwachte verlies. Dit is de Voorziening negatieve plannen (VNP). Het verwachte verlies op de verlieslatende grondexploitaties is € 161,8 mln. De VNP moet daarom van gelijke omvang zijn. De in de toekomst verwachte winst op de winstgevende projecten is € 30,8 mln. Deze winst wordt genomen op het moment dat deze gerealiseerd is in de projecten. Gedurende de looptijd van een grondexploitatie worden de winsten van afgeronde onderdelen al genomen. Daarmee zal dit leiden tot aanpassing van de in de toekomst verwachte winst.

In het onderstaande overzicht is het resultaat van de grondexploitaties uitgesplitst naar verlieslatende en winstgevende projecten.

Op basis van het verwachte projectresultaat van de verlieslatende grondexploitaties is de benodigde stand van de VNP € 161,8 mln. Zie de onderstaande tabel voor het verloop van de VNP. k

Reserve Grondbedrijf
Grondexploitaties kennen een lange doorlooptijd. In deze periode treden project- en marktrisico's en kansen (positieve effecten) binnen de financiële kaders van de grondexploitatie op. De RGB vormt de risicobuffer bij de uitvoering van plannen zodanig dat bij het optreden van risico’s op grondexploitaties, de financiële huishouding van de gemeente niet direct wordt verstoord.

De hoogte van de RGB wordt afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit om te bepalen of de reserve de risico’s ook op termijn kan afdekken. Daartoe dienen de reserve en de benodigde weerstandscapaciteit volgens de Verordening in een meerjarig perspectief te worden bekeken.

Een onttrekking is het bedrag waarmee een eerder gevormde voorziening wordt aangewend om een verlies of kostenpost op te vangen waarvoor de voorziening oorspronkelijk was ingesteld.

Benodigde weerstandscapaciteit

Jaarlijks wordt de benodigde weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties bepaald. Hierbij wordt gekeken naar de verwachte ontwikkeling van de RGB over een termijn van vijf jaar.
Op basis van de prognose is de weerstandscapaciteit voldoende. Naar verwachting komt de RGB op 5-jaars termijn op € 4,5 mln. boven de ondergrens. De weerstandscapaciteit zit € 0,4 mln. onder de bovengrens.

De benodigde weerstandscapaciteit valt binnen de bandbreedte.